1.000'den fazla araştırmacı ve öğrenci kullanıyor

İntihal ve yapay zekâ

Aşağıda sırayla: kontrol yapılıyor mu, iki rapor neyi gösteriyor, Grongy bu işin neresinde ve kullanımını nasıl kayda geçiriyorsun.

  1. Benzerlik oranı, metninin başka metinlerle örtüşen kısımlarını gösterir; yapay zekâ raporu metni kimin yazdığını tahmin eder. İkisi ayrı rapordan gelir.
  2. Geçerli eşiği kurumunun yönergesi belirler; ne biz ne bir araç.
  3. Grongy oran ölçen bir araç değil; kaynak kayıtlarını dizinlerde arıyor ve yapay zekâyı nerede kullandığını kayda geçiriyor.
  4. Kullanım kaydından satır silinemez; beyanını o kayıttan hazırlarsın.

Tezlerde yapay zekâ kontrolü yapılıyor mu?

Pek çok kurumda yapılıyor, ama tek bir biçimi yok. Kimi kurum teslimde iki ayrı rapor alıyor: benzerlik raporu ve yapay zekâ raporu. Kimi yalnız benzerlik raporuna bakıyor, kimi rapor yerine imzalı bir beyan istiyor.

İkinci rapor yeni ve kurumlar arasında henüz oturmamış. Bir kısmı onu tek başına delil saymıyor, bir kısmı öğrenciyle ayrı bir görüşme yapıyor. Teslimden önce şunu öğrenmen gerekiyor: hangi rapor alınıyor ve sonuç nasıl değerlendiriliyor.

Benzerlik oranı ile yapay zekâ raporu ayrı şeyler

Benzerlik raporu, metninin başka kaynaklarla örtüşen kısımlarını buluyor. Kaynağı gösterilmiş bir alıntı da örtüşme olarak sayılıyor, yani yüksek oran tek başına intihal anlamına gelmiyor.

Yapay zekâ raporu bambaşka bir soru soruyor: bu metni bir model mi yazdı? Cevabı bir tahmindir.

İkisi ayrı rapor, ayrı eşik, ayrı soru. Kurumunun hangi raporu istediğini ve raporun kaynakça ile alıntıları kapsayıp kapsamadığını yönergesinden öğrenirsin.

Benzerlik raporuYapay zekâ raporu
Sorduğu soruBu ifadeler başka metinlerle örtüşüyor mu?Bu metni bir model mi yazdı?
Verdiği sonuçÖrtüşen kısımların oranıBir tahmin
Eşiği belirleyenKurumunun yönergesiKurumunun yönergesi

İntihal kontrol programı mı arıyorsun?

  1. Grongy benzerlik oranı ölçmez

    Grongy benzerlik oranı ölçmez; Turnitin gibi araçların ne göstereceğini de önceden söyleyemeyiz. Metni dışarıdaki bir veri tabanıyla karşılaştıran, oran ya da rapor üreten bir bölüm Grongy'de yok. O raporu kurumun kullandığı araç üretiyor.

  2. Baktığı şey kaynağın gerçekliği

    Kendi başına kaynak uydurmaz; yalnızca kütüphanendeki kaynaklara atıf verir. Atıflar kaynağın özetiyle ya da tam metniyle karşılaştırılıyor; uzun bir tezde bir turda hepsi değil, en çok sınanacak olanlar önce denetleniyor ve rapor kaçına bakıldığını söylüyor. Özeti ya da tam metni olmayan kaynak bu karşılaştırmaya girmiyor. Cümle ya da paragraf yazarken de yapay zekânın, önündeki kaynak pasajından on ya da daha fazla sözcüğü aynen aktaran bir cümle kurmasını engelliyor.

  3. Geri çekilmiş makale, kayıtlı olmayan DOI, eşleşmeyen künye

    Kaynak güvenilirliği denetimi kütüphanendeki kayıtları dizinlerde arıyor ve kullanım hakkı harcamıyor: hangi bulguyu nasıl işaretlediğini atıf kontrolü sayfasında anlattık. Kendi çalışmalarına verdiğin atıfların payını teslim kontrolünde görüyorsun.

Grongy'de “Kaynak güvenilirliği” paneli

Gizlemek değil, beyan etmek

Beyan bir savunma değil, bir kayıt. Yapay zekâyı nerede kullandığını yazmak o kullanımı kendiliğinden meşru kılmıyor; meşru kılan, kurumun kuralına uymak. Beyanın işi kullanımı görünür yapmak; onay yerine geçmiyor.

Bu ayrım işine yarıyor, çünkü tersi de doğru: beyan edilmemiş bir kullanım, kuralın içinde kalsa bile sonradan gizlenmiş görünüyor. Hangi kullanımın beyana girdiğini ve beyanı hangi biçimde vereceğini kurumunun yönergesi söylüyor. YÖK'ün üretken yapay zekâ etik rehberi genel çerçeveyi veriyor, biçimi enstitüler kendi kılavuzlarında belirliyor.

Kullanımın kayda geçiyor, kayıttan silinemiyor

Soru teslimden sonra geliyor ve o anda elinde ne varsa onu gösteriyorsun. Grongy'de yazarken yapay zekânın eklediği her metin kayda geçtiği için gösterilecek bir şey oluyor: hangi paragrafta ne kadar, hangi iş için ve o metnin ne kadarını sonradan kendin yeniden yazdın. Kayıttan satır silinemiyor, kayıt yalnız büyüyor; rakamlar kayıttan geliyor, bir modelin tahmininden değil.

  • Kayıt yalnız Grongy içinde eklenen metni sayıyor. Başka yerde yazıp yapıştırdığın yapay zekâ metni bu sayıma girmiyor, yüklediğin metin ise "kökeni bilinmiyor" diye ayrı duruyor.
  • Dışa aktardığın dosyada bir işaret yok. Kayıt uygulamanın içinde duruyor, teslim ettiğin belgede yer almıyor.
Grongy'de “Yapay zekâ kullanımı” paneli

Dedektörden kaçmayı öneren araçlar ne yapıyor

Bu konuyu ararken tespit edilemez metin ya da oran düşürme satan araçlar da çıkıyor. İkisi de sonucu değiştirmeyi öneriyor, kullanımı değil. Bir cümleyi dedektöre yakalanmayacak kadar değiştirmek, o cümleyi senin yazdığın anlamına gelmiyor.

Grongy'de tespit edilemez yapan bir mod yok. İntihal denetimini atlatmaya da yardım etmiyoruz. Grongy kullanımı kaydediyor, çünkü soru geldiğinde elinde duran kayıt oluyor.

Sık sorulan sorular

İntihal oranı en fazla kaç olmalı?

Tek bir sayı yok; eşiği kurumunun yönergesi belirliyor ve bölümden bölüme değişiyor. Bir oranı güvenli diye veren kaynak senin kurumunun yönergesini bilmiyor demektir. Oranı okuyan önce eşleşmelere bakıyor: kaynağı gösterilmiş alıntılar da örtüşme sayıldığı için yüksek görünen bir oran temiz bir metinden gelebiliyor.

Turnitin yapay zekâ raporu ne kadar güvenilir?

Bu bir tahmindir; doğruluğu hakkında bir iddiada bulunmuyoruz. Kurumların bir kısmı raporu tek başına delil saymıyor, bir kısmı ek bir görüşme istiyor. Hükmü her durumda kurumun veriyor.

Grongy ile yazdığım metin yapay zekâ raporunda çıkar mı?

Bunu söyleyemeyiz, çünkü o raporu üreten araç bizim değil ve ne göstereceğini önceden bilmiyoruz. Şunu söyleyebiliriz: metnin ne kadarının yapay zekâdan geldiği Grongy'de kayıtlı duruyor ve o kayıttan beyan taslağını hazırlıyorsun.

Grongy intihal taraması yapıyor mu?

Hayır, öyle bir tarama yok. Grongy'nin baktığı yer kaynaklar: künyeler tutuyor mu, DOI kayıtlı mı, kaynaklardan biri geri çekilmiş mi. Benzerlik oranı için kurumunun kullandığı aracı kullanman gerekiyor.

Alıntı yaparsam oran yükselir mi?

Yükselebilir, çünkü benzerlik raporu kaynağı gösterilmiş alıntıları da örtüşme olarak sayıyor. Bazı kurumlar raporu kaynakça ve alıntılar hariç tutarak alıyor, bazıları almıyor. Teslim kontrolü ayrıca tırnak içindeki doğrudan alıntıda sayfa numarası eksikse onu işaretliyor; numaralı atıf stillerinde ve PDF'den eklenen alıntı bloğunda bu kontrol çalışmıyor.

Çalışmana başla

Kaynaklarını gerçek yayın kayıtlarından kur; yapay zekâyı nerede kullandığın kendiliğinden kayda geçsin.